De vraag wie de flitspaal uitvond, leidt naar de Nederlandse rallycoureur Maus Gatsonides. Kranten noemden hem in 1959 de uitvinder van de Gatsometer, een tijdmeter waarmee de politie de snelheid van auto's vastlegde, en in 1966 de uitvinder van een camera bij het verkeerslicht die door rood rijdende auto's fotografeerde. Welk apparaat de eerste flitspaal was, daarover zijn de bronnen het niet eens. Hieronder lees je wat kranten uit die jaren schreven (krantenarchief Delpher), wat Sensys Gatso zelf zegt en hoe een flitspaal volgens het Openbaar Ministerie (OM) nu werkt.
Wie was Maus Gatsonides?
Op 26 januari 1953 meldde de Volkskrant, via het ANP, dat Maus Gatsonides met de Engelsman Peter Worledge in een Ford Zephyr de Rallye van Monte Carlo had gewonnen. De krant noemde hem "de 41-jarige Haarlemmer".
Sensys Gatso schrijft op zijn eigen site dat Gatso in 1958 is opgericht door de voormalige coureur Maurice Gatsonides en dat het kantoor in Haarlem staat. In 2015 nam Sensys het bedrijf over; zo ontstond de Sensys Gatso Group.
De Gatsometer van 1959: twee slangetjes en een teller
Het Rotterdamsch Parool beschreef het apparaat op 21 augustus 1959. Gatsonides had "gisteren" op het circuit van Zandvoort geslaagde proeven gedaan met een precisietijdmeter: twee contactdoosjes, twee rubberslangetjes en een telmechaniekje dat de tijd tot op honderdsten van een seconde aangaf. De slangen lagen tien meter uit elkaar over de weg. Reden de voorwielen over de eerste, dan liep de teller, bij de tweede stopte hij. Met een tabel volgde uit die tijd de snelheid. Het zou als "Gatsometer" in de handel komen en bood de politie volgens de krant "grote mogelijkheden".
Hetzelfde idee zit in een trajectcontrole, met camera's als meetpunten. Volgens het OM geeft de tijd die een voertuig nodig heeft tussen twee meetpunten aan hoe hard er is gereden. Hoe het gemiddelde wordt berekend, lees je in hoe een trajectcontrole werkt.
Het proefproces: zelf bekeurd voor erkenning
Gatsonides wilde dat de rechter zijn meter als wettig bewijsmiddel erkende, en lokte daarvoor zelf een proces uit. Volgens het Algemeen Handelsblad van 13 november 1959 had hij de meters al aan de politie van Zandvoort geleverd en liet hij zich daar op de Hogeweg opzettelijk bekeuren: hij reed 60 kilometer per uur waar 50 was toegestaan. De kantonrechter in Haarlem gaf hem 11 gulden boete. Hij ging in hoger beroep, want hij wilde ook een uitspraak van de rechtbank.
Op 10 december 1959 deed de arrondissementsrechtbank in Haarlem uitspraak, meldde de Nieuwe Haarlemsche Courant de volgende dag: de boete bleef, ook voor zijn zoon, die op een bromfiets met de Gatsometer was gemeten. De Gooi- en Eemlander kopte "Rechtbank achtte bewijs door Gatsometer overtuigend" en schreef dat Gatsonides voorlopig niet in cassatie ging. Op 22 december 1959 meldde de Nieuwe Haarlemsche Courant dat de politie van Haarlem "gisteren" de eerste proeven met de Gatsometer had genomen. Op de Bloys van Treslongweg, waar 70 gold, kregen drie bestuurders een verbaal.
De camera bij het verkeerslicht, 1966
Twentsch Dagblad Tubantia beschreef op 29 januari 1966 de "rood-licht-camera" van Gatsonides. De camera hing achter het verkeerslicht, stond klaar zodra het licht op rood sprong en maakte een foto, met leesbaar nummerbord, als een auto over een kabel op de weg reed. Het waren de eerste proeven; justitie moest de methode volgens de krant nog als bewijs aanvaarden. Op 28 februari 1966 meldde de Volkskrant dat de verkeerspolitie van Nijmegen sinds enkele dagen proeven nam met de camera, "evenals de Gatsometer een uitvinding van de autocoureur Gatsonides".
In mei 1966 ging het over een andere camera. Het Parool schreef op 13 mei 1966 dat de Delftse verkeerspolitie "als eerste" een roodlichtcamera ging gebruiken. Die had de Delftse adjudant L. van der Plas zelf ontworpen, uitgaande van de bestaande robotcamera, omdat de camera die volgens de krant al ongeveer een half jaar in Duitsland werd gebruikt veel duurder was. Hoe zo'n camera nu werkt, staat in de roodlichtcamera uitgelegd.
Wanneer stond de eerste flitspaal? De bronnen op een rij
| Bron | Wat de bron schrijft |
|---|---|
| Sensys Gatso, eigen tijdlijn (gelezen 17 oktober 2026) | 1958: oprichting en eerste snelheidsmeter voor voertuigen ter wereld. 1964: eerste snelheidscamera ter wereld. 1966: eerste roodlichtcamera ter wereld |
| Het Rotterdamsch Parool, 21 augustus 1959 | proeven met de Gatsometer op het circuit van Zandvoort |
| Twentsch Dagblad Tubantia, 29 januari 1966 | de eerste proeven met de rood-licht-camera van Gatsonides |
| De Volkskrant, 28 februari 1966 | proeven van de politie in Nijmegen met de camera van Gatsonides |
| Het Parool, 13 mei 1966 | Delft gaat "als eerste" een roodlichtcamera gebruiken, een eigen ontwerp; in Duitsland al ongeveer een half jaar een roodlichtcamera |
De tijdlijn is de eigen presentatie van het bedrijf; de tekst erboven zet de eerste snelheidsmeter en snelheidscamera samen in 1964. De kranten zijn verslagen uit die tijd, geen onderzoek naar wie de eerste was. Dit artikel wijst daarom geen eerste flitspaal aan.
Zo werkt een flitspaal nu
Een vaste flitspaal handhaaft volgens het OM op één locatie, op snelheid en op rijden door rood licht. De gegevens gaan digitaal naar het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), en de bekeuring ligt meestal binnen enkele dagen op de mat. Volgens de politie werken digitale flitspalen niet meer met een fotorolletje, maar sturen ze de gegevens binnen enkele seconden naar het CJIB. De weg van flits tot brief staat in ben ik geflitst, een overzicht van alle soorten in flitsers in Nederland.
Waar een flitspaal komt, bepaalt het OM in samenspraak met de wegbeheerders en de politie, met als eerste vragen hoeveel ongevallen er zijn, hoeveel mensen te hard rijden en of de maximumsnelheid bij de weg past. Volgens de visie 2026-2030 van het OM komen flexflitsers, focusflitsers, trajectcontroles en vaste flitspalen de komende jaren op minstens 1.450 locaties.
Wat BlitzBuddy hiermee doet
BlitzBuddy waarschuwt in Nederland en België voor vaste flitspalen, roodlichtcamera's en trajectcontroles. De posities komen uit OpenStreetMap, Lufop.net en openbare lijsten van overheden. De vaste flitspalen staan op je telefoon en blijven dus werken zonder bereik. Flexflitsers, focusflitsers en politiecontroles belooft de app niet. Kaartgegevens: © OpenStreetMap contributors.
Voor radardetectors geldt iets anders: het Besluit voertuigen verbiedt in artikel 2 radarontvangstapparaten die een apparaat dat snelheidsovertredingen vaststelt kunnen opsporen in te voeren, te koop aan te bieden, in voorraad te hebben of af te leveren, en in artikel 3 te rijden met zo'n apparaat in of aan het motorrijtuig. Wat de wet per land zegt over een app met flitslocaties, staat in flitsmelders en de wet per land. Dit is een samenvatting, geen juridisch advies; de bestuurder blijft zelf verantwoordelijk en de borden langs de weg gaan voor. Meer over dit thema vind je bij flitsers en camera's.
BlitzBuddy is gratis, zonder reclame en zonder abonnement. De app is er voor iPhone; de Android-versie komt binnenkort.
Bronnen
- Gatsonides-Worledge winnen de Rallye, De Volkskrant, 26 januari 1953 (Delpher)
- Gatsonides maakte Gatsometer, Het Rotterdamsch Parool, 21 augustus 1959 (Delpher)
- Gatsonides wordt fabrikant, Algemeen Handelsblad, 13 november 1959 (Delpher)
- Principiële boete voor Gatsonides, Nieuwe Haarlemsche Courant, 11 december 1959 (Delpher)
- Rechtbank achtte bewijs door Gatsometer overtuigend, De Gooi- en Eemlander, 10 december 1959 (Delpher)
- Gatsometer in gebruik bij Haarlemse politie, Nieuwe Haarlemsche Courant, 22 december 1959 (Delpher)
- Apparaatje registreert feilloos of u door rood of geel licht reed, Twentsch Dagblad Tubantia, 29 januari 1966 (Delpher)
- Camera fotografeert verkeersovertreders, De Volkskrant, 28 februari 1966 (Delpher)
- Delftse politie betrapt verkeersovertreders met roodlichtcamera, Het Parool, 13 mei 1966 (Delpher)
- Motoring Offences: Police Cameras, Hansard, House of Lords, 28 oktober 1996 (in het Engels)
- Our heritage, Sensys Gatso (in het Engels)
- Flitspalen, Openbaar Ministerie
- Trajectcontrole, Openbaar Ministerie
- Zo houdt de politie snelheidscontroles, politie.nl
- Besluit voertuigen, Overheid.nl, artikel 2 en 3
Bronnen gelezen op 17 oktober 2026.
Veelgestelde vragen
Welke Nederlandse coureur vond de flitspaal uit?
Maus Gatsonides, in 1953 winnaar van de Rallye van Monte Carlo. Kranten noemden hem in 1959 de uitvinder van de Gatsometer, een snelheidsmeter voor de politie, en in 1966 van een camera bij het verkeerslicht.
In welk jaar is de flitspaal uitgevonden?
Daar zijn de bronnen het niet over eens. Sensys Gatso noemt 1958 voor de eerste snelheidsmeter en 1964 voor de eerste snelheidscamera. Kranten meldden proeven met de Gatsometer in augustus 1959 en met camera's bij verkeerslichten in 1966.
Waarom liet Gatsonides zich zelf bekeuren?
Om zijn Gatsometer als wettig bewijsmiddel erkend te krijgen. Hij reed in 1959 in Zandvoort opzettelijk te hard en kreeg 11 gulden boete; de rechtbank in Haarlem bevestigde die op 10 december 1959.
Waarom heet een flitser in Engeland een Gatso?
Naar het merk van Gatsonides. In het Britse Hogerhuis sprak onderminister van Verkeer Viscount Goschen op 28 oktober 1996 over het Gatso-type als de politiecamera voor snelheidsovertreders.
