Matrixborden boven de Nederlandse snelweg vertellen je per rijstrook wat er verderop gebeurt: een rood kruis, een witte of groene pijl, een snelheid in een rode ring of het bord einde beperkingen. Ze tellen net zo zwaar als een gewoon verkeersbord. Hier lees je wat elk beeld betekent, wie de borden bedient, hoe de gegevens via NDW openbaar worden en hoe BlitzBuddy, de gratis flitsmelder voor flitsers, trajectcontroles en files, ze in de app laat zien.
Wat is een matrixbord?
Een matrixbord is een elektronisch bord boven een rijstrook. De borden hangen naast elkaar aan een portaal, de grote stalen constructie die over de hele weg loopt, met boven elke rijstrook een eigen bord. Rijkswaterstaat waarschuwt er weggebruikers mee voor gevaar, met snelheden, pijlen en kruisen.
In het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990) heten ze rijstrooklichten. Artikel 73 legt vast wat de beelden betekenen, en volgens artikel 62 ben je verplicht gevolg te geven aan verkeerstekens met een gebod of verbod. Een matrixbord is dus geen suggestie.
Rood kruis op een matrixbord: rijstrook dicht
Het RVV is kort: bij een rood kruis mag de rijstrook niet worden gebruikt. Rijkswaterstaat zet kruisen bij pech en ongevallen, bij personen op de weg, bij werkzaamheden en spoedreparaties, boven gesloten spitsstroken en bij slecht weer zoals dichte mist of zware sneeuwval. Ook bij een medisch spoedtransport gaat een rijstrook dicht, in opdracht van de politie; de kruisen schuiven dan met het transport mee. Bij enkele tunnels doseert Rijkswaterstaat er het verkeer mee.
Je ziet de reden niet altijd. Er kan olie op de weg liggen, een voorwerp dat je pas laat opmerkt, of een persoon of dier. De kruisen staan ruim voor en ruim voorbij de plek zelf, zodat hulpverleners en weginspecteurs veilig kunnen werken. Is er minder dan een meter ruimte tussen een obstakel en het verkeer, dan gaat ook de rijstrook ernaast dicht. Met de campagne #nietvoorniX wijst Rijkswaterstaat erop dat een rood kruis negeren levensgevaarlijk is en een boete oplevert.
Witte pijl: je rijstrook gaat verderop dicht
Een witte schuine pijl is volgens het RVV een voorwaarschuwing voor een rood kruis. Rijkswaterstaat noemt ze verdrijvingspijlen: schuif een rijstrook op, in de richting van de pijl. Zie je meteen een kruis zonder dat je een pijl zag, dan was je dat portaal waarschijnlijk al voorbij toen de pijl verscheen. Voeg dan rustig in bij het overige verkeer.
Groene pijl: de rijstrook is open
Een groene pijl naar beneden betekent dat je de rijstrook mag gebruiken. Je ziet hem vooral bij spitsstroken. Voordat een spitsstrook opengaat, controleert de verkeerscentrale met camera's of hij vrij is. Zolang die controle loopt, staat er nog een rood kruis boven de spitsstrook en een groene pijl boven de andere rijstroken. Is de strook vrij, dan wordt het kruis een groene pijl. Op een open spitsstrook geldt volgens Rijkswaterstaat 100 km/u, op sommige 80 km/u.
Snelheid op het matrixbord: een echte maximumsnelheid
Een getal in een rode ring is bord A3 uit het RVV: een maximumsnelheid op een elektronisch signaleringsbord. Dat is geen advies. De Rijksoverheid schrijft dat de snelheid op een matrixbord de maximumsnelheid op dat moment aangeeft, en dat je je aan het matrixbord houdt als het een lagere snelheid toont dan de borden langs de weg. Rijkswaterstaat vat het samen: het bord met de laagste snelheid geldt.
Een lagere snelheid verschijnt vaak automatisch. Meetlussen in het wegdek tellen de voertuigen en meten hoe hard ze rijden. Wordt het drukker en rijdt het verkeer langzamer, dan tonen de borden een lagere snelheid dan normaal, als waarschuwing voor een file. Je herkent die filesignalering aan vier lampjes die in de hoeken van het bord knipperen.
De wegverkeersleider kan ook zelf een lagere snelheid instellen, bijvoorbeeld bij mist of gladheid. Rijkswaterstaat noemt dat een snelheidsdeken, en ook dat is een maximumsnelheid.
Einde beperkingen
Een witte ring met schuine strepen is het eindbeeld. NDW noemt het in de matrixdata letterlijk einde beperkingen (restriction_end). De kruisen en snelheden van de matrixborden ervoor houden daar op; daarna gelden weer de vaste borden langs de weg.
| Beeld | Betekenis | Wat doe je |
|---|---|---|
| Rood kruis | Rijstrook dicht | Niet gebruiken, rustig invoegen |
| Witte schuine pijl | Rijstrook gaat verderop dicht | Opschuiven in de richting van de pijl |
| Groene pijl | Rijstrook open | Je mag de rijstrook gebruiken |
| Getal in rode ring | Maximumsnelheid op dat moment | Niet harder, ook als het vaste bord meer toestaat |
| Vier knipperende lampjes | Waarschuwing voor file verderop | Snelheid omlaag, rekening houden met stilstaand verkeer |
| Witte ring met strepen | Einde beperkingen | De vaste borden langs de weg gelden weer |
Wie bedient de matrixborden?
De filesignalering loopt automatisch via de meetlussen. Kruisen, pijlen en snelheidsdekens zet een wegverkeersleider in een verkeerscentrale van Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat laat kruisen naar eigen zeggen nooit onnodig staan. Zie je nog een kruis terwijl het werk klaar lijkt, dan kan de maatregel kilometers lang zijn en is er verderop nog iemand bezig met op- of afbouwen.
NDW Matrixsignaalinformatie: de data achter de borden
Wat de borden tonen, is openbaar. NDW publiceert het als Matrixsignaalinformatie (MSI) op zijn open-dataportaal. Per bord staan erin de weg, de rijstrook, de plek en het beeld: leeg, een snelheid, rijstrook open, rijstrook gaat dicht met de kant om in te voegen, rijstrook dicht of einde beperkingen. Ook staat erin of de lampjes knipperen en of er een rode ring om de snelheid staat. De data valt onder CC0 1.0.
De server van BlitzBuddy haalt dit bestand elke twee minuten op, en rijd je in Nederland, dan haalt de app de nieuwste stand ook elke twee minuten binnen. Is die stand ouder dan tien minuten, bijvoorbeeld omdat je geen bereik hebt, dan toont de app geen matrixborden.
Matrixborden in de flitsmelder BlitzBuddy
BlitzBuddy toont het eerstvolgende portaal op jouw weg en rijrichting, tot drie kilometer vooruit, zodra minstens één bord iets laat zien. De borden staan per rijstrook naast elkaar, van links naar rechts, zoals ze boven de weg hangen: het rode kruis, het witte getal in de rode ring, de schuine pijl, de groene pijl, het eindbeeld en de vier gele lampjes als het portaal knippert.
Boven de borden staat in gewone taal wat er gebeurt, bijvoorbeeld ‘Rechterrijstrook gaat dicht’ met het advies ‘Voeg op tijd in naar links.’ Rijd je harder dan het bord aangeeft, dan zie je in rood ‘Rem af naar’ met de limiet, en daaronder ‘Geldt tot het volgende matrixbord.’ Vijf seconden na het portaal verdwijnt de kaart. Er zijn geen knoppen: tijdens het rijden hoef je niets aan te raken. De app weet niet op welke rijstrook je rijdt en laat daarom alle borden van het portaal zien.
BlitzBuddy spreekt matrixborden bewust niet uit. In een file passeer je om de paar honderd meter een portaal en de beelden wisselen vaak; een stem bij elk bord zou te veel zijn. Flitsers, trajectcontroles, files en gevaren hoor je wel. In CarPlay en Android Auto staan dezelfde borden op het scherm van je auto. Wil je ze niet zien, dan zet je de instelling Matrixborden uit.
Waar de files, werkzaamheden en ongevallen in de app vandaan komen, lees je in Live files en matrixborden: waar de verkeersinformatie vandaan komt. Wat BlitzBuddy verder doet, staat op de homepage.
Bronnen
- Rijkswaterstaat, Rode kruisen: er is altijd iets aan de hand #nietvoorniX
- Rijkswaterstaat Verkeersinformatie, Wat zijn matrixborden en hoe werken ze?
- Rijkswaterstaat, Spitsstroken
- Rijksoverheid, Wat is de maximumsnelheid voor auto's op de snelweg?
- Overheid.nl, RVV 1990, artikel 73 (rijstrooklichten), met bord A3 in bijlage 1
- NDW, Matrixsignaalgevers (MSI) en het open-dataportaal
Veelgestelde vragen
Mag ik onder een rood kruis doorrijden?
Nee. Volgens artikel 73 van het RVV 1990 mag een rijstrook met een rood kruis niet worden gebruikt. Rijkswaterstaat benadrukt dat er altijd iets aan de hand is, ook als je de reden niet ziet.
Is de snelheid op een matrixbord een advies?
Nee. Een snelheid in een rode ring is een maximumsnelheid. Toont het matrixbord een lagere snelheid dan het bord langs de weg, dan houd je je aan het matrixbord.
Wat betekenen de knipperende lampjes op een matrixbord?
Vier knipperende lampjes in de hoeken horen bij de automatische filesignalering: meetlussen in het wegdek zien dat het verkeer verderop langzamer rijdt, en de borden tonen een lagere snelheid.
Leest BlitzBuddy matrixborden voor?
Nee. BlitzBuddy toont de borden per rijstrook op het scherm, ook in CarPlay en Android Auto, maar spreekt ze niet uit omdat ze vaak wisselen. Flitsers, trajectcontroles, files en gevaren hoor je wel.
Toont BlitzBuddy ook matrixborden in België?
Nee. Matrixborden toont de app alleen in Nederland, met data van NDW. In België waarschuwt BlitzBuddy wel voor flitsers en trajectcontroles.
